Luận giải Doraemon

Đôrêmon và trí thông minh nhân tạo

Bỗng một ngày bộ pin của Đôrêmon cạn năng lượng, và Nôbita phải chọn lựa giữa việc tự mình thay thế bộ pin bên trong chú mèo máy bất động, mà việc này có thể dẫn đến Đôrêmon bị cài đặt lại từ đầu và mất hoàn toàn trí nhớ, hoặc cậu phải chờ một nhân viên kĩ thuật đủ khả năng phục hồi lại Đôrêmon một ngày nào đó. Ngay từ hôm đó Nôbita tự hứa rằng mình sẽ chăm chỉ ở trường, tốt nghiệp loại ưu và sẽ trở thành một chuyên viên về robot. Cuối cùng trong tương lai cậu đã thực sự trở thành một giáo sư về robot và thành công trong việc làm sống lại chú mèo máy. Cậu trở thành một chuyên gia trí tuệ nhân tạo thành đạt và sống hạnh phúc, thậm chí còn giúp đỡ con cháu giải quyết những khó khăn tài chính đã dẫn đến việc họ phải gửi Đôrêmon về cho Nôbita.

(Đoạn kết Đôrêmon do họa sĩ manga nghiệp dư Yasue T. Tajima xây dựng và phác thảo thành truyện tranh vào năm 1998)

Đối với lứa 9x đời đầu như mình, có lẽ Đôrêmon là bộ truyện tranh quá nổi tiếng mà đứa con nít nào cũng một thời mê mẩn. Mình vẫn thích cái tên gọi thân quen Đôrêmon hơn là Doraemon ở phiên bản mới phát hành lại vào năm 2010. Ngẫm lại thì quyển truyện tranh mình đọc đầu tiên trong đời lại chính là Đôrêmon, lúc đấy mình chưa được đọc các tập truyện lẻ hay truyện dài mà đọc một quyển truyện tranh màu dành cho con nít, in trên giấy đẹp và nó chỉ là vài ba mẩu chuyện con từ những tập truyện chính thức. Quyển truyện đó chị họ cho mình, lúc đó trân quý giữ như của báu trên đời. Và cũng chính thức trở thành fan cuồng Đôrêmon từ đó (tới giờ bớt bớt).

Cái sự cuồng nó tới nỗi, không có một tập Đôrêmon nào mình chưa đọc qua và chưa mua về nhà, từ truyện ngắn tới truyện dài, từ Đôrêmon bóng chày cho tới Đôrêmon Plus rồi Đôrêmon đặc biệt, Đội quân Đôrêmon v.v. chưa kể tới băng hoạt hình Đôrêmon thời còn đầu video quay băng. Hồi đấy bản ấn hành ở Việt Nam đầu tiên là vào năm 1992, cuối truyện còn có chuyên mục “Văn phòng Đôrêmon” để độc giả có thể gửi thư tới NXB Kim Đồng để hỏi đáp với Thông tấn xã Nôbita. Cái hay của truyện tranh Đôrêmon ở chỗ, nó vẽ ra một thế giới mà bất cứ đứa trẻ nào cũng thấy mình trong đó, một thế giới của trí tưởng tượng với những bảo bối thần kỳ như trong giấc mơ của lũ trẻ.

Chính vì ở trong tâm thế một fan cuồng của Đôrêmon, ở thời điểm đầu năm 2016 khi nhìn lại bộ truyện này mình mới thảng thốt giật mình, vì có nhiều sự liên quan không thể tưởng tượng được. Bộ truyện tranh Đôrêmon do Fujiko Fujio (bút danh chung của 2 họa sĩ Nhật Bản Fujiko F. Fujio và Fujiko Fujio (A) sáng tác từ năm 1969. Bạn phải cần hình dung rằng:

Carry Phone

– Trong bối cảnh thế giới năm 1967, chiếc điện thoại di động nguyên bản mới chỉ được hình thành sơ khai với tên gọi “Carry phone” – thời điểm mà mọi người đang sử dụng hệ thống điện thoại bàn cố định. – 3/4/1973, mẫu điện thoại cầm tay đầu tiên Motorola Dyna Tac do nhà phát minh Martin Cooper sáng chế được “trình làng” thực sự đã làm công chúng kinh ngạc và đầy sửng sốt. Tuy nhiên, khi đó chúng đơn thuần là một màn trình diễn công nghệ mới chứ chưa thể được dùng để thay thế hoàn toàn cho điện thoại cố định. – Năm 1981, IBM mới cho ra mắt chiếc PC đầu tiên trong một cuộc họp báo ở Waldorf Astoria, New York. Lúc đó, chiếc máy tính nặng 21 pound (khoảng 9,5 kg) giá bán 1.565 USD. Một số đặc điểm của chiếc máy tính IBM đời đầu là bộ nhớ chỉ có 16k, có khả năng kết nối với TV, chơi game và xử lí văn bản. Có thể nói, chính IBM đã châm ngòi cho sự bùng nổ máy tính cá nhân.

Review lại những dữ kiện trên để bạn thấy một điều rằng, smartphone và máy tính – 2 vật dụng công nghệ có tác động lớn nhất trong cuộc sống con người ở thế kỷ 21 trong bối cảnh lúc bấy giờ chỉ đang còn ở giai đoạn sơ khai ban đầu. Và Đôrêmon được sáng tác trong bối cảnh khoa học công nghệ trên thế giới chỉ mới đang ở mức đó, nhưng bằng một cách nào đấy của trí tưởng tượng hoặc khả năng dự đoán trước tương lai, 2 tác giả Fujiko F. Fujio và Fujiko Fujio (A) đã vẽ ra viễn cảnh của một thế giới tương lai thông qua bộ truyện tranh Đôrêmon:

– Đôrêmon sinh ngày 3/9/2112 tại Xưởng sản suất Robot ở Tokyo, từ thế kỷ 22 dùng Cỗ máy thời gian để quay về quá khứ nước Nhật ở thế kỷ 20 (thời điểm bộ truyện ra đời). Bối cảnh thế kỷ 22 qua những tập truyện được tác giả hình dung là một thế giới mà con người di chuyển bằng xe tự hành (đã được sản xuất thử nghiệm trên thế giới), ở trong những tòa hình cầu tít trên cao với đầy đủ tiện nghi, sử dụng robot thay thế hầu hết các công việc và xem robot như một người bạn trong gia đình.

– Các bảo bối của Đôrêmon đều là những thiết bị công nghệ ứng dụng khoa học kỹ thuật để đáp ứng cho các nhu cầu của con người.

Khoa học công nghệ ở thế kỷ 21 là một cuộc cách mạng bùng phát về trí thông minh nhân tạo (AI – Artificial Intelligence). Trí thông minh nhân tạo hiểu đơn giản là trí tuệ được biểu diễn bởi bất cứ một hệ thống nhân tạo nào như máy móc, robot… “Cơn bão công nghệ” đã, đang và sẽ thay đổi thế giới loài người ngày một nhanh. Thế giới của 10 năm sau sẽ rất khác với thế giới bạn biết ngay hôm nay. Hãy xem thử biểu đồ “Sự tăng trưởng theo cấp số nhân của máy tính” dưới đây:

Business Insider

Nếu như ở những thời kì đầu năm 1980, trí thông minh của một cái máy tính chỉ tương đương với bộ não của côn trùng, sau đó lên khoảng giữa 1980 với 2000 thì “bộ não” của máy tính tương đương với con chuột. Và ở giai đoạn hiện tại, nó đã gần tương đương với bộ não con người (thậm chí còn ưu việt hơn) trong chuyện xử lý và lưu trữ thông tin. Theo dự kiến ở vài chục năm tới, với sự phát triển của trí thông minh nhân tạo, bộ vi xử lý máy tính thậm chí có thể so sánh được với tất cả bộ não của nhân loại.

Ray Kurzweil – kỹ sư trưởng và một trong những nhà tương lai học nghiên cứu về AI (trí thông minh nhân tạo) của Google là người đã đưa ra rất nhiều dự đoán chính xác về sự phát triển của khoa học công nghệ ở tương lai. Cùng nghía qua một số dự đoán của Ray Kurzweil trong thời gian tới:

– 2017: xe tự hành (đã có xe tự động lái không cần người)
– 2018: máy tìm kiếm cá nhân (search thông tin bằng giọng nói và chuyển ngữ nay cũng đã có)
– 2020: tắt tế bào mỡ
– 2022: in quần áo tại nhà
– 2023: siêu thực tế ảo (đã có công nghệ “thực tế ảo” đeo kính vào có thể cảm nhận được không gian 3 chiều)
– 2030: thịt và rau quả nhân tạo (một số nước đã nghiên cứu thức ăn tổng hợp thành công) – 2035: não bộ nửa sinh học nửa máy
– 2040: trẻ mãi không già

Ray Kurzweil đã đưa ra một lý thuyết gọi là “Quy luật cấp số nhân” lý giải về việc con người đang ở trên một đà phát triển nhanh chóng, nhưng chưa thực sự nhìn ra câu chuyện toàn cảnh của sự phát triển đó. Để giải thích cho điều này, ông đưa một câu chuyện dân gian vốn khá nổi tiếng trên thế giới:

“Ở một đất nước nọ, một nhà phát minh được nhà vua gọi vào cung điện để phát thưởng cho việc đã giúp ông vua này chế tạo ra một món đồ chơi mới. Nhà vua cho ông chọn ngọc ngà châu báu tùy thích, nhưng nhà phát minh này từ chối. Ông chi đưa ra một bàn cờ vua và hỏi xin một phần quà “khiêm nhường”: hãy cho ông 1 hạt gạo vào ô đầu tiên, 2 hạt vào ô thứ 2, 4 hạt vào ô thứ 3,… và cứ tiếp tục như thế cho đến khi hết bàn cờ vua. Nhà vua chẳng mảy may nghi ngờ và cười lớn yêu cầu quân lính làm theo. Thế nhưng nụ cười nhanh chóng tắt đi và thay thế vào đó là sự tức giận. Ông vua của một nước vốn rất giàu có nhưng chẳng thể lấp đầy số hạt gạo ở những ô cuối cùng (ô cuối cùng là 2^63 hạt gạo). Con số này lớn đến mức nó đòi hỏi những cánh đồng lúa lớn gấp 2 lần diện tích Trái Đất, bao gồm cả Đại dương, mới có thể cung cấp nổi.”

Để dễ hình dung về điều này, bạn có thể tưởng tượng: một người từ năm 1750 có nguy cơ bị chết vì sốc nếu được đưa đến năm 2015. Và một người từ năm 2015 có nguy cơ chết vì sốc nếu được đưa đến năm 2030. Bạn có thể không tin lý thuyết hay những dự đoán do Ray Kurzweil đưa ra nhưng hãy nhìn vào việc xuất hiện Google đang thay đổi thế giới ra sao đi. Google có thể ví von như một hình thức của trí thông minh nhân tạo, khi bạn chỉ cần nhập vào từ khóa và tìm được mọi thứ bạn cần trên trời dưới đất này, chứ không phải là vào hàng chục thư viện đọc hàng trăm quyển sách chỉ để tìm ra một thông tin.

Và tại sao khi đọc những thông tin trên về trí thông minh nhân tạo bạn lại thấy lạ lẫm và có vẻ ảo diệu, hoang đường? Bởi lẽ khi công nghệ thế giới đang tiến như vũ bão từng ngày, báo chí nước ngoài đăng những thông tin cập nhật từ các nghiên cứu rất thường xuyên, thì báo chí nước nhà chỉ quanh quẩn trong chuyện chính trị, xã hội cướp giết hiếp và showbiz. Và top 10 từ khóa người Việt Nam tìm kiếm trên Goole 2015 càng minh chứng rõ điều này hơn bao giờ hết.

Trở lại chuyện Đôrêmon, nói có sách mách có chứng, một số bảo bối của Đôrêmon đã dần được hiện thực hóa trong đời sống hiện tại:

Vậy thì chuyện có một mèo máy có khả năng tương tác và giao tiếp, thấu hiểu cảm xúc của con người trong thế kỷ 22 không phải không có khả năng. Như vậy có thể thấy cái tầm nhìn vĩ đại của tác giả truyện tranh Đôrêmon như thế nào qua những điều chia sẻ trên.

Có rất nhiều dự báo của các nhà khoa học hiện nay về mối nguy hại của trí thông minh nhân tạo, khi ở một viễn cảnh nào đó trong tương lai, máy móc sẽ thông minh hơn cả con người và sẽ quay sang tấn công lại con người. Viễn cảnh này bộ truyện Đôrêmon cũng đã mô tả qua các tập về Cuộc xâm lăng của binh đoàn robot hay Hành trình qua dải ngân hà. Nói thiệt là phải bái lạy đầu óc của 2 tác giả Fujiko F. Fujio và Fujiko Fujio (A) khi dự báo của 2 ông đã vượt không gian và thời gian tới mấy trăm năm sau, và nói trúng cả vấn đề mà ở thế kỷ 21 giới khoa học gia đang tranh cãi.

Vì bạn đang đọc bài viết này trên Facebook, nên tôi cũng xin kết lại bằng chia sẻ của người sáng lập ra nó – Mark Zuckerberg:

“Tương lai thế giới là trí thông minh nhân tạo, thần giao cách cảm và thực tế ảo. Một ngày nào đó, tôi tin rằng chúng ta sẽ có thể gửi những ý nghĩ trực tiếp cho nhau bằng cách dùng công nghệ. Bạn sẽ có thể nghĩ về một điều gì đó mà bạn bè của bạn sẽ ngay lập tức có thể cảm nhận nó nếu như bạn thích. Đây sẽ là công nghệ giao tiếp cuối cùng,” Zuckerberg dự báo. (Xem chi tiết)


Chia sẻ:

Tác giả

Một người xem việc học là một niềm vui thú và có đam mê khám phá các quy luật hữu hình và siêu hình. Cực thích đọc sách và mê điện ảnh, cộng thêm tình yêu với việc viết lách là 3 niềm vui sống của Linh. "Nếu bạn muốn tỏa sáng ngày mai, bạn phải lấp lánh ngay từ hôm nay".

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: