Trưởng thành nơi công sở

Trưởng Thành Nơi Công Sở – Tập 9: Lỗi giao tiếp

Ở rạch Đầm Dơi Chướng Khí, có nhà ông hội đồng Hương giàu nức đố đổ vách. Năm ông hội đồng chết, Chơn Linh có đi dự đám tang do quen biết với vợ ông hội đồng là bà Bảy Trầu (bà là hội viên hội Nhan Sắc của Chơn Linh), cũng là người chưởng quản gia môn mấy ngàn mẫu ruộng mà cò bay từ đầu này tới đầu kia vừa bay vừa rụng trứng nở ra ba bốn đời cò cháu chắt mới bay hết biên giới ruộng nhà bà hội đồng.

Bà hội đồng bả khó có tiếng nhứt nhì xứ này, có hai cô dâu cũng nổi tiếng khắp vùng là mợ Hai Thài Lài và mợ Tư Thiện Lành. Cậu ba té giếng chết từ nhỏ nên nhà hổng có mợ Ba. Mợ Hai Thài Lài nghe tên quê mùa chứ vốn là con nhà trâm anh thế phiệt có gia giáo đàng hoàng nên bà hội đồng bả cưng hết biết vì cái tánh biết quán xuyến chuyện nhà của con nhỏ. Ngược lại, mợ Tư Thiện Lành nghe cái tên thấy thiện lành chớ nhìn cái mặt thấy lạnh như tiền, tâm hơ tâm hớt lắm nên bị bà hội đồng chửi như cơm bữa.

Bà hội đồng Bảy Trầu

Mỗi lần Chơn Linh ghé nhà chơi là bà hội đồng lại ca cẩm về mợ Tư Thiện Lành, mà túm cái áo bà ba lại cũng là do lỗi giao tiếp của con nhỏ.

 1. Tưởng là hiểu, mà hóa ra hiểu chưa tới

Hổm rày thời tiết nắng cực, bà hội đồng thèm ăn canh chua mới dặn mợ Tư Thiện Lành hôm nay nấu cho má tô canh chua. Nấu canh chua với mợ Tư là chuyện quá dễ dàng như đi hai hàng ngoài ngõ, nên mợ Tư chạy te te ra chợ mua con cá lóc về nấu tô canh chua cá lóc với mớ bạc hà, cà chua, thơm, giá và một chút me thơm phưng phức. Ai ngờ tới giờ ăn, vừa bưng tô canh chua lên là bà hội đồng táng cho một phát tô canh chua bay cái vèo xuống đất.

– Quỷ thần thiên địa ơi, mày không biết là tao ghét ăn cá hay sao còn nấu canh chua cá lóc cho tao ăn. Mày muốn tao dị ứng hay là sao?
– Ủa má có nói đâu sao con biết được.
– Xí bùm bum, bộ cái mỏ mày để làm kiểng hả sao không biết hỏi. Mày nghe tao dặn nấu canh chua rồi mày câm bản họng mày chạy ra chợ, mày có thèm hỏi tao câu nào đâu rồi giờ mày đổ thừa tao hả.

Mợ Tư Thiện Lành, nhìn cái mặt bả thiện lành ghê luôn á.

Bị ăn chửi té tát, mợ Tư Thiện Lành tức tưởi chạy ra sau hè khóc rấm rứt. Mợ Hai Thài Lài mới đi ra an ủi:

– Em làm dâu nhà này, biết má khó tính vậy mà không chịu tìm hiểu nết ăn nết ở gì của má hết trơn. Như má dặn em nấu canh chua, em phải hỏi cho kĩ càng xem má thích ăn canh chua gì, canh chua cá hay canh chua tôm, canh chua gà lá gang. Tỉ dụ má thích ăn canh chua cá cũng phải hỏi cho rõ ràng má thích ăn cá gì, cá lóc, cá bớp hay cá diêu hồng, rồi má thích nấu chua kiểu gì, nấu lá me, nấu me hay lá giang, trái sấu các kiểu. Em hỏi cho rõ ngay từ đầu thì đâu có sợ làm phật ý má đúng hôn nè.

Mợ Tư Thiện Lành cũng giống như hình mẫu của người mới đi làm nơi công sở, còn bà hội đồng là sếp kiểu mẫu. Khi sếp giao việc (brief task) thì tùy theo tính cách điển hình của sếp, sếp khái quát thì sẽ nói đơn giản, ngắn gọn chứ không thích đi vào dài dòng, chi tiết, còn sếp kỹ tính thì sẽ dặn dò kỹ lưỡng từng chi tiết một hơn. Việc của sếp là giao task, còn trách nhiệm của nhân viên là hiểu task một cách sâu sắc để làm đúng theo ý sếp, và kỹ năng cần có là đặt câu hỏi để làm rõ hơn yêu cầu và kết quả sếp mong đợi.

Sếp kỹ tính gặp nhân viên kỹ tính hay hời hợt thì cũng đỡ vì còn kiểm soát được chuyện hai bên không bị lạc tông, chứ sếp khái quát mà gặp nhân viên hời hợt thì câu chuyện quen thuộc thường là:

– Ủa, anh đâu có kêu em làm cái này đâu sao tự nhiên em đi làm cái này? Em làm không đúng ý anh gì hết trơn.
Rõ ràng là hôm trước anh muốn em làm cái đó mà.
– Anh có nói một cách rõ ràng với em như vậy không? Hay em tự diễn dịch ý anh ra rồi làm theo như vậy? Mà như vậy là em đang làm theo ý em chứ đâu phải ý anh.

Để chơi được tới bến xe Chợ Lớn với sếp, nhân viên phải học kỹ năng:

  • Nhận brief –> xử lý bief (ở trong đầu) ngay tại chỗ –> chưa rõ chỗ nào làm rõ ngay chỗ đó.
  • Đặt câu hỏi đúng để có được được thông tin chính xác. Sếp càng khái quát thì nhân viên lại càng phải kỹ tính. Nhận diện từ khóa của sếp khái quát: “nói chung là…”, “đại khái là…”, “sơ sơ là…”, “đơn giản là…”
  • Làm rõ kỳ vọng của sếp – kết quả mong muốn là gì?
  • Tóm tắt lại brief trong vài ba nốt nhạc và confirm lại với sếp đã hiểu đúng ý sếp chưa.

Có điều phải dặn dò trước quý dzị, học phải đi đôi với hành, hành phải đi đôi với lạc, học hành phải biết suy nghĩ chứ không áp dụng máy móc như một cái máy. Đừng như mợ Tư Thiện Lành, nghe Chơn Linh chỉ cái bí kíp này xong bữa đầu áp dụng đúng bài nấu ra cho bà hội đồng món cá kho vừa lòng bả. Tới vài ba tuần sau, bà hội đồng muốn ăn cá kho nữa, và mợ Tư Thiện Lành lại áp dụng đúng quy trình bài bản như trên và bị xáng cho một bạt tai vì cái tội hỏi gì mà hỏi quài, có nhiêu đó nói quài mà cũng hông nhớ.

Cơ bản là với nhân viên chưa hiểu rõ tính sếp thì ban đầu mới làm việc phải biết dò hỏi, nhưng qua vài ba task rồi phải hiểu cái nết của sếp để làm việc theo cái nết đó (tập suy nghĩ ở góc độ của sếp) chứ suốt ngày từ task lớn tới task nhỏ cái nào cũng đi hỏi cặn kẽ chi tiết vậy thì tới bà hội đồng Bảy Trầu mà còn chịu hổng nổi huống hồ ông sếp.

2. Ông nói gà, bà nghe ra đà điểu

Dòng họ Huỳnh của nhà ông hội đồng Hương vốn là danh gia vọng tộc, tới đời cậu Hai Huỳnh không hiểu sao lấy mợ Hai Thài Lài về 2 năm trời rồi mà cả hai vẫn chưa có mụn con nào. Cậu Tư Huỳnh cũng không kém cạnh ông anh, lấy mợ Tư Thiện Lành về cũng được gần 1 năm mà hai vợ chồng cũng chưa thấy động tĩnh nào khiến bà Bảy Trầu cứ thấp tha thấp thỏm chuyện chửa đẻ của hai cô con dâu.

Mợ Hai Thài Lài, như bông hoa lài cắm bãi…

Hôm nọ mợ Hai Thài Lài đương ngồi ăn tô canh cá, ngửi mùi cá thấy nhợn nhợn trong người mắc ói, mới đi qua phòng mợ Tư Thiện Lành xin miếng bánh ngọt ăn cho đỡ buồn ói vì mợ Tư vốn hảo ngọt. Ai ngờ mợ Tư Thiện Lành cũng tài lanh tài lẹ, muốn ghi điểm mới bà hội đồng nên mới đi nhiều chuyện mợ Hai có bầu rồi. Bà hội đồng nghe tin mợ Hai có bầu thì mừng hết biết, mới triệu tập cả nhà lại.

– Má nghe nói con có bầu rồi phải không Hai?
– Dạ, má nghe ai nói vậy? Con có bầu hồi nào sao con hổng biết luôn mèn đéc ơi.
– Thì má nghe con Tư Thiện Lành nó nói nè, nó nói con có bầu đi kể với nó đó.

Mợ Hai nghe bà hội đồng hỏi mà giựt mình:
– Ủa mợ Tư, mợ đơm đặt bịa chuyện gì kì vậy? Chị có nói với mợ chị có bầu hồi nào đâu?
– Hôm trước mợ Hai qua phòng em xin bánh ăn do ngửi mùi cá mắc ói đó. Mợ mắc ói không phải do ốm nghén còn gì.
– Ủa tui mắc ói là do bụng dạ tui yếu, chứ trong lời tui nói có lời nào khẳng định với mợ tui nghén nên mới ói đâu!

Ở câu chuyện trên, cái ý mợ Hai nói là một đằng, mợ Tư đi hiểu theo một nẻo, đã vậy còn thêm mắm dặm muối nêm theo khẩu vị của mình để ra câu chuyện mặn chát truyền tới tai bà hội đồng. Đây là lỗi giao tiếp cũng thường gặp chốn công sở khi hai đương sự như hai người dưng ngược lối, nói cùng một chuyện đã đời cuối cùng mỗi người hiểu theo một kiểu, tới khi có người thứ ba xuất hiện thì câu chuyện mỗi bên kể lại hoàn toàn khác nhau.

Như Chơn Linh có bạn nhân viên A, bạn đi làm việc với nhân viên B thuộc bộ phận khác về việc xóa đi tính năng X trong hệ thống. Một thời gian sau, mình thấy cái tính năng X đó vẫn còn, mới đi hỏi bạn nhân viên B kia sao vẫn chưa xóa, thì bạn này mới bảo ủa bạn nhân viên A đâu có nói gì với em về việc phải xóa đâu. Mình phải vòng ngược lại hỏi bạn nhân viên A, bạn khẳng định như đinh đóng cột có nói rồi. Thế là mình mới bảo bạn copy đoạn chat 2 bên trao đổi cho mình xem, và y như rằng nguyên văn cuộc nói chuyện đó bản nói vòng vo quanh chủ đề chính chứ không có một câu nào khẳng định là cần xóa tính năng X đó. Nhưng nói xong lại cho rằng bên B đã tiếp nhận và hiểu ý bạn muốn nói rồi mới ghê. Đây cũng là một dạng giao tiếp kém mà không ý thức được mình giao tiếp kém.

Để chữa bệnh “ông nói gà, bà nghe ra đà điểu” này, chủ thể giao tiếp cần học cách:

  • Diễn đạt cái ý chính mình muốn nói càng đơn giản càng tường minh rõ ràng càng tốt.
  • Dùng câu đơn, có chủ ngữ vị ngữ, thay vì dùng câu phức kết hợp trạng từ đảo ngữ tám chục thể loại khiến đối phương tiếp nhận không thể nào hiểu được cái ý mình muốn nói là gì.
  • Trình bày có lớp lang thứ tự, vấn đề bự thì tổng quan vô chi tiết, vấn đề đơn giản thì nêu ý chính ý phụ, có nhiều ý thì liệt kê 1-2-3-4 theo thứ tự trước sau ra.

3. Có trải chiếu ngồi trên cùng hệ quy chiếu?

Trong việc giao tiếp với nhân sự thuộc các bộ phận khác nhau, hoặc ngay với những người cùng bộ phận nhưng khác chuyên môn chính, hoặc với cấp trên cấp dưới, chuyện bị hiểu lầm (misleading) rất dễ xảy ra nếu cuộc nói chuyện không quy về một hệ quy chiếu.

Trong cơ học, hệ quy chiếu là một hệ tọa độ, dựa vào đó vị trí của mọi điểm trên các vật thể và vị trí của các vật thể khác được xác định. Giao tiếp công việc cũng vậy, muốn hiểu nhau thật sự thì cả hai phía phải ở cùng một góc nhìn trên một hệ quy chiếu, chứ khi mỗi người ở một hệ tọa độ khác nhau thì nói một hồi hiểu chết liền.

Có lần Chơn Linh làm việc với một bạn design để chỉnh sửa lại bản thiệp chúc Tết cho khách hàng. Cái thiệp chúc Tết nó có mặt ngoài mặt trong, và cái thiệp gập lại nên ở mặt trong sẽ có mặt trái mặt phải. Lúc brief task cho bạn Chơn Linh yêu cầu thế này:

(1) Lời chúc Tết của CEO scan chữ viết tay.
(2) Chữ ký CEO (bản scan) để bên trái.
(3) Bên phải chừa trống cho tư vấn cá nhân của khách hàng ký tên.

Ở hệ quy chiếu của Chơn Linh, ý số (1) sẽ nằm mặt phải bên trong tấm thiệp, đây là điều mặc định vì năm ngoái đã từng làm như vậy nên không cần nói rõ nữa mà design phải tự ngầm hiểu. Và ngay tại mặt phải bên trong tấm thiệp đó, dưới lời chúc Tết thì bên trái sẽ là ý số (2), còn bên phải là ý số (3).

Nhưng ở hệ quy chiếu của bạn design, bạn hiểu theo hướng lời chúc Tết (1) + chữ ký (2) là một combo đi chung với nhau, và như vậy nó sẽ nằm ở mặt trái bên trong tấm thiệp theo brief yêu cầu, còn chữ ký tư vấn (3) thì nằm ở mặt phải bên trong tấm thiệp. Và khi design theo hướng này thì kết quả là ra một sản phẩm khá kì quặc: nguyên cụm lời chúc nằm ở mặt trái (ít ai viết lời chúc mặt bên trái), trong khi đó chữ ký tư vấn lại nằm ở mặt phải trớt quớt.

Hậu quả là tranh cãi một hồi mới lòi ra vấn đề bên trái của người này không phải là bên trái của người kia. Cùng một chuyện nhưng khác hệ quy chiếu đã cho ra 2 góc nhìn khác nhau khiến bên này không hiểu ý bên kia, mất thời gian giao tiếp để chỉnh sửa sản phẩm hơn.

Khi gặp lỗi giao tiếp dẫn đến tranh cãi như thế này (gặp nhiều người nóng tánh còn dễ quạu hơn khi cho rằng đối phương bị thiểu năng không hiểu ý mình nói gì trong khi tui đang nói rõ rành rành vậy đó mà), điều bạn cần làm là rủ đối phương xí xí mình cùng trải cái chiếu ngồi xuống uống miếng nước ăn miếng bánh cho hạ hỏa, để cả hai cùng ngồi xuống trên một cái-chiếu-phẳng. Rồi từ từ bóc tách cái góc nhìn của người kia để tìm ra trên hệ trục tọa độ vuông góc Oxyz trong không gian thì 2 cái điểm 2 bên đang nói đến có phải là chung một điểm không hay đứa thì nằm ở trục tung đứa thì trục hoành thì hỏi sao mà thấy giống nhau được.

Kết cục câu chuyện gia đấu của nhà bà hội đồng Bảy Trầu cùng hai cô con dâu Hai Thài Lài và Tư Thiện Lành thì Chơn Linh mạn phép không kể, quý dzị muốn biết hãy tìm coi phim điện ảnh “Mẹ chồng” được lấy cảm hứng từ câu chuyện truyền kỳ mạn ngược này.

Nghe đâu cuối cùng mợ Tư Thiện Lành trở nên thiện lành như cái mặt của mợ rồi trở thành bà hội đồng Thiện Lành luôn.

 *Đón xem Trưởng Thành Nơi Công Sở – Tập 10: Lỗi tại sếp (Lịch phát sóng: khi nào quỡn)

Nếu bạn đã từng trải qua các lỗi lầm đáng nhớ hay kinh nghiệm đau thương trong quá khứ khi đi làm, đừng ngại ngần chia sẻ với Chơn Linh để rót vốn đầu tư cho bộ phim được kéo dài thêm nhiều tập.
9 lượt xem

Chia sẻ:

Tác giả

Một người xem việc học là một niềm vui thú và có đam mê khám phá các quy luật hữu hình và siêu hình. Cực thích đọc sách và mê điện ảnh, cộng thêm tình yêu với việc viết lách là 3 niềm vui sống của Linh. "Nếu bạn muốn tỏa sáng ngày mai, bạn phải lấp lánh ngay từ hôm nay".

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.