Thế hệ rỗng não vì video ngắn và AI

Mới hôm qua, một người em dân công nghệ cảm thán với mình rằng lâu rồi em không đọc sách, nhân cuối tuần rảnh rỗi cầm một quyển sách đọc thì em chợt nhận ra: Não em không thể “tiêu hóa” nổi những gì em đang đọc và em không thể nào đọc được vài ba trang sách một cách tập trung như trước. Em sợ quá, hoảng hồn vội xóa luôn mấy ứng dụng mạng xã hội và video ngắn. Trải nghiệm này của em không phải là cá biệt, mà mình tin rằng rất nhiều bạn bây giờ cũng không thể đọc nổi một cuốn sách theo-cách-bình-thường, trong khi thời sinh viên chúng ta từng đọc những quyển giáo trình dày cộm.

Những hoạt động đòi hỏi tập trung sâu như đọc sách đã giảm nhanh trong nhiều năm qua. Việc bạn không thể đọc nổi vài trang sách, về cơ bản, chỉ là bề nổi của tảng băng trôi. Còn bề chìm, nó phản ánh một hiện tượng là khoảng chú ý của chúng ta đã suy giảm một cách trầm trọng và đang lan truyền như một đại dịch toàn cầu. Một trong những con “virus” gây ra đại dịch này, không đâu khác chính là sự bùng nổ của các nền tảng video ngắn như TikTok hay Reels. Có một quy luật tỉ lệ nghịch đang vận hành như sau: Bạn càng xem nhiều video ngắn (hay lướt mạng xã hội) càng nhiều, khoảng chú ý của bạn càng giảm.