Ảnh: Cookie the Pom

Ngày trước khi mới ra trường đi làm, mình từng tham dự rất nhiều khóa học, từ học chuyên môn, học ngoại ngữ cho đến học kỹ năng mềm, kỹ năng sống, v.v. Số khóa học mình từng tham dự trong quãng thời gian ấy cũng lên tới hàng chục khóa. Nhưng giống như câu nói “Kiến thức là cái còn lại sau khi bạn đã quên hết mọi thứ”, hầu hết những kiến thức mình từng học ở các khóa đó đều bị rơi rụng dần theo thời gian, cái còn lại chỉ là những ý niệm chắp nối rời rạc. Khi có dịp cần phải triệu hồi lại một kiến thức nào đó trong một khóa mình từng học, não mình như bị phủ một lớp mù sương.

Và dẫu cho mình có lưu trữ lại nguyên vẹn các tài liệu, tập vở cũng như ghi chép rất chi tiết, tỉ mỉ trong quá trình học thì việc tìm lại một điểm kiến thức nào đó trong mớ tài liệu trùng trùng điệp điệp ấy cũng rất cực trần ai. Đó cũng là lúc mình nhận ra, hỡi ôi mình đã bỏ tiền bạc, thời gian và công sức để đầu tư vào một khóa học để rồi sau đó tới lúc cần thì không có dùng được vào trong công việc hay thực tế đời sống. Một cuộc “đầu tư” như vậy cũng là cuộc đầu tư lỗ vốn! Nhìn lại một chặng đường đi học trong suốt nhiều năm, mình chỉ ước ao giá như ngày trước mình có một phương pháp học hành hiệu quả hơn để không phải lãng phí nhiều “vốn đầu tư” như thế. Những bí kíp sau đây được đúc kết lại từ quá trình thử và sai liên tục của mình.

Ảnh: Elijah Hail

Bí kíp 1: Học để đừng học lại

Có lần mình từng tham dự một khóa học tiếng Anh và được giao làm lớp trưởng với nhiệm vụ điểm danh và theo dõi chuyện làm bài tập của học viên, phần lớn các bạn trong lớp đều là người đã đi làm. Khi đi học một số khóa như vậy, có một điều mình nhận ra là một số bạn thường có tâm lý đăng ký một khóa học nào đó để tìm kiếm sự an tâm rằng mình đang nỗ lực học hỏi, phát triển bản thân, nhưng thực tế thì các bạn không dành đủ tâm sức vào việc học. Cụ thể là, các bạn vẫn có mặt tại lớp đầy đủ sau giờ làm, vẫn nghe bài và ghi chép rất chăm chú, nhưng sau đó về nhà thì không có ôn bài và cũng không có thời gian làm bài tập nốt.

Hệ quả của việc này là càng đi về sau thì kiến thức ở những bài trước càng rơi rụng, có những nội dung cũ nhắc lại thì các bạn hoàn toàn mù mờ. Mình từng nói với một chị trong lớp, nếu chị xem lại bài mà thấy chưa nắm chắc phần nào thì có thể hỏi em, nhưng kết quả là không thấy chị hỏi han gì mình. Cũng chính người chị ấy, sau đó lại cảm thán rằng chị theo lớp không kịp, chắc phải để khóa sau chị đăng ký học lại từ đầu. Và tư duy học lại không chỉ có ở riêng người chị này mà còn ở một vài bạn khác trong lớp. Thật lạ lùng, họ bỏ một số tiền (không nhỏ) ra đóng học phí, bỏ thời gian và công sức đi học nhưng lại không chịu học hành tới nơi tới chốn, để rồi phải mất tiền bạc và thời gian để học lại từ đầu. Một số bạn khác thì không lạ gì, bỏ ngang khóa học và chấp nhận mất luôn số tiền đã đóng vì không theo được nữa, rồi sau đó khi cần vẫn phải xách cặp đi học lại ở một khóa khác tương tự.

Khi đi học một khóa học nào đó, mình luôn đặt ra một mục tiêu là “học một lần, xài một đời” chứ không muốn lãng phí nguồn lực của mình vào chuyện học đi học lại. Chính vì đặt ra mục tiêu như vậy, sau mỗi buổi học mình đều dành thời gian ôn lại bài kỹ càng để củng cố lại trí nhớ ngắn hạn và làm bài tập đầy đủ. Chuyện học tập cũng tuân theo luật nhân quả, cái nhân bạn gieo hôm nay cũng là cái quả bạn gặt sau này. Khi xem lại bài cũ một cách cẩn thận, đôi khi mình nhận ra có những chỗ mình vẫn chưa hiểu bài hoặc bị hổng kiến thức ở một phần nào đó. Và đó cũng là cơ hội để mình trao đổi riêng với giáo viên hoặc hỏi lại thầy cô ở buổi học kế tiếp để giải đáp cho tường tận. Kiến thức phải như một dòng chảy, nó phải chảy thông suốt trong đầu bạn thì bạn mới hiểu bài thực sự, chứ không phải bị mắc kẹt, ngắc ngứ ở đâu đó.

Nếu bạn đi học mà chỉ đơn thuần là có mặt trên lớp nghe giảng rồi về nhà, gác tập vở sang một bên rồi hôm sau lại tới lớp thì dù cho bạn học thầy giỏi hay phương pháp hay ho đến mấy, kiến thức cũng sẽ từ tai này lọt ra tai kia rồi trôi đi tuốt luốt. Có những bạn thường hay viện cớ rằng họ bận quá không có thời gian xem lại bài hay làm bài tập, nhưng thực tế là thời gian xem lại bài chỉ mất tầm 15-20 phút là xong và các buổi học luôn có sự ngắt quãng chứ hiếm khóa nào học liền tù tì mỗi ngày. Còn nếu đã bận tới mức không sắp xếp được thời gian xem bài, làm bài thì câu hỏi đặt ra là: Vậy bạn học để làm gì? Sao ngay từ đầu không nghỉ luôn cho khỏe?

Ảnh: John Schnobrich

Bí kíp 2: Không chỉ ghi chép mà còn số hóa

Dù cho bạn học bài và ôn bài kỹ càng đến mức nào, có một điều không thể phủ nhận là qua thời gian kiến thức của bạn sẽ dần rơi rụng nếu bạn không dùng tới chúng thường xuyên. Bộ não có cơ chế riêng của nó trong chuyện lưu trữ thông tin, nếu thông tin nào bạn nạp vào mà cũng nhớ rõ mồn một thì bộ nhớ của bạn sẽ bị quá tải cho những thông tin không cần thiết. Tâm trí chúng ta có một dạng ảo tưởng kiến thức là ta thường không nắm rõ những gì mình biết và những gì mình đã quên, nhưng lại luôn tự huyễn rằng mình nhớ chúng rất rõ. Ví như những cử nhân đại học, nhiều năm sau khi tốt nghiệp, họ vẫn tin rằng mình còn nắm chắc kiến thức như ngày làm bài kiểm tra cuối kỳ. Đó là lý do vì sao chúng ta luôn cần một “bộ não thứ hai” để lưu trữ kiến thức bên cạnh bộ não sinh học của mình.

Trải qua một quá trình đi học nhiều năm và ghi chép bài đầy đủ, bao nhiêu lời thầy cô “phun châu nhả ngọc” mình đều ghi chú lại hết, mình nhận ra một điều là chỉ ghi chép thôi thì chưa đủ. Trên thực tế, đến lúc cần truy vấn một kiến thức nào đó từ bộ nhớ, mình hầu như chỉ nhớ mang máng chứ không nhớ được chính xác điểm kiến thức đó và phải mất khá nhiều thời gian để lục tìm lại trong tài liệu. Nhưng không phải lúc nào cần cũng có sẵn tài liệu ở kế bên, nhất là khi đang đi làm hay ở bên ngoài mà cần tìm lại một ý nào đó. Từ điểm ngoặt này mà mình bắt đầu ý thức mạnh mẽ về việc hệ thống hóa thông tin và số hóa những gì đã học lên một nền tảng nào đó như Google Docs hay Notion để tạo lập một bộ não thứ hai của riêng mình.

Với những khóa đã học, việc hệ thống lại kiến thức và số hóa tài liệu, tập vở ghi chép là một quá trình rất mệt mỏi và mất nhiều thời gian, công sức. Bởi vậy mình luôn ước ao giá như ngay từ đầu mình ý thức được chuyện này sớm hơn thì đã đỡ cực hơn biết mấy. Có những khóa khi mình đọc lại tài liệu ghi chép thì mới thấy có quá nhiều thứ hay ho đã bị mình lãng quên theo thời gian. Riêng với những khóa mình áp dụng việc này ngay từ đầu thì quả thực sau đó mọi thứ trở nên rất nhẹ nhàng, khi cần tìm lại nội dung nào thì chỉ cần search từ khóa một phát là ra ngay tắp lự. Quá trình truy vấn thông tin ngay và luôn như vậy giúp mình triệu hồi kiến thức dễ dàng hơn và nhớ bài cũng lâu hơn. Khi hoàn thành được công đoạn này, mình luôn có cảm giác an tâm hơn rất nhiều vì mình biết chắc chắn là những gì tinh túy mình chắt lọc từ khóa học đó bây giờ đã được bộ não thứ hai lưu trữ.

Ảnh: David Travis

Bí kíp 3: Ba điều quan trọng nhất

Ở mỗi khóa học bạn tham dự, mỗi buổi học có thể có rất nhiều kiến thức khác nhau và bạn không thể nào nhớ hết được tất cả những kiến thức đó – hãy để cho bộ não thứ hai của bạn làm việc này. Có một bí kíp nhỏ bỏ túi mình thường làm là rút tỉa ra 3 điều quan trọng nhất hay 3 điểm chính của một buổi học bằng cách gạch đầu dòng ra để tổng kết lại sau một buổi học. Và bạn chỉ cần nhớ được 3 điều này thôi là đã đủ, nhưng cái nhớ ở đây phải ở cấp độ thông thạo, tức bạn có thể nói và diễn giải lại cho người khác nghe hiểu được mới xem là hiểu bài. Bạn cũng có thể ghi lại 3 điều quan trọng nhất này ở nền tảng mà bạn số hóa để có thể review lại nhanh nội dung từng buổi khi cần.

Một khóa học dù kéo dài đến mấy thì cũng được cấu thành từ đơn vị là những buổi học đơn lẻ, và khi bạn nắm được 3 điều quan trọng nhất của mỗi buổi thì cũng đã như nắm được tổng thể cả khóa học. Về bản chất, giáo viên khi soạn bài dạy hay soạn giáo trình cũng dựa trên một cái khung sườn nào đó, và cái khung này cũng sẽ có ý chính ý phụ chứ không phải ý nào cũng quan trọng như nhau. Dĩ nhiên, số 3 chỉ là con số tiêu chuẩn có tính chất khái quát, còn thực tế có những buổi học chỉ có 1-2 điều quan trọng nhất thôi. Và phần tổng kết này cũng không nên đi quá giới hạn con số 3 như 4-5 điều quan trọng nhất chẳng hạn thì sẽ quá nhiều để nhớ.

Bí kíp này bạn không chỉ có thể áp dụng được trên một khóa học mà cũng có thể áp dụng khi đọc sách. Một cuốn sách dài 200-300 trang là thế, nhưng gấp sách lại thì bạn nhớ được 3 điểm quan trọng nào?

***

Hi vọng rằng những chia sẻ cá nhân của mình trên đây có thể giúp ích cho bạn một phần nào đó trong chuyện học hành, không chỉ với những người đã đi làm mà còn với cả những bạn sinh viên đại học. Việc học hành với một tinh thần nghiêm túc, có phương pháp ghi chép, hệ thống và số hóa bài bản cũng như biết rút tỉa những điều quan trọng nhất sẽ giúp bạn tiết kiệm được rất nhiều thời gian, công sức lẫn tiền bạc đầu tư vào việc học. Hãy để mỗi cuộc đầu tư của bạn đều là đầu tư sinh lời chứ đừng lỗ vốn!

Nếu bạn cảm thấy đồng điệu và rút tỉa được điều gì đó từ bài viết trên, bạn có thể ủng hộ blog để Chơn Linh có thêm động lực chia sẻ và duy trì hoạt động của blog trong tương lai.

Author

"Hãy trở thành sự thay đổi mà bạn muốn nhìn thấy trên thế giới này." - Gandhi

2 bình luận

  1. Lâu quá mới nhận email của anh lại luôn. Những ngày cuối năm bận rộn chúc anh vẫn giữ sức khoẻ và tinh thần nhen anh ơi.

    Cá nhân em nghĩ việc nhiều người bỏ rất nhiều tiền để học khoá học vì họ nghĩ rằng chỉ cần học 1 khoá đó là có được lượng kiến thức khổng lồ => nghe là nhớ, học là biết ????????. Nhiều bạn trong team em cũng nghĩ y chang vậy, rồi học tùm lum tá lả, sau cùng đọng lại lèo tèo vài ba câu, nhưng cũng ý này chắp vào kiến thức kia.

    • Chơn Linh Phản hồi

      Uh dạo này anh cũng nhiều việc bận nên ít thời gian viết hơn trước ^^ Nhiều người bỏ tiền để mua cảm giác an tâm rồi ảo tưởng là mình đã input được mớ kiến thức đó vô đầu. Học hành mà không có hiệu quả thì cũng thiệt lãng phí ghê 🙂

Chia sẻ cảm nghĩ của bạn

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.

Vì lý do bản quyền, bạn không thể copy nội dung hay click chuột phải