Bạn đã từng nghe qua thành ngữ “Châu về Hợp Phố” bao giờ chưa? Có một điều khiến mình hơi bất ngờ là khi trò chuyện với một vài bạn trẻ lẫn bạn bè cùng trang lứa, mỗi lần mình nhắc tới câu “Châu về Hợp Phố” là các bạn đều tỏ vẻ ngạc nhiên và hỏi mình ý nghĩa là gì, vì đây là lần đầu các bạn nghe tới câu nói ấy. Mình biết tới thành ngữ này là nhờ hồi nhỏ mê đọc truyện tranh “Chú Thoòng”, mà trong truyện tác giả sử dụng rất nhiều câu thành ngữ làm tựa đề.
“Châu về Hợp Phố” là một câu thành ngữ gốc Hán (bản gốc là “Châu hoàn Hợp Phố”), vốn bắt nguồn từ một điển cố bên Trung Quốc ngày xưa. Tương truyền ở thời Hậu Hán, ở quận Hợp Phố ven biển có một tên thái thú tham lam, bắt dân phải đi mò lấy ngọc trai đem nộp cho quan lại. Chính vì sự vơ vét đó mà ngọc trai dưới biển tự nhiên di chuyển qua hết các quận khác. Tới khi Mạnh Thường nhậm chức thái thú, ông bãi bỏ các quy định hà khắc và cai trị nhân từ. Chỉ hơn một năm sau, ngọc trai lại quay trở về Hợp Phố như cũ.
Về sau, người ta thường dùng câu thành ngữ này để chỉ những vật quý đã mất quay lại chốn cũ hay trở về với người chủ ban đầu. Trong Truyện Kiều, đại thi hào Nguyễn Du cũng từng dùng câu này:
“Thoa này bắt được hư không
Biết đâu Hợp Phố mà mong châu về”
Mới hôm qua, Tiệm sách Tà Lơn của mình cũng mới trải qua một tình huống “Châu về Hợp Phố” thú vị, khi một bạn liên hệ tiệm mua một cuốn sách cũ và sẵn sàng chuyển khoản trước (một điều rất hiếm gặp với những bạn mới mua sách ở tiệm lần đầu). Sau khi mua xong, tự dưng bạn nhắn tiệm: “Em và cả nhà cảm ơn tiệm nhiều lắm ạ”. Mình thấy lạ nên mới tò mò hỏi là bạn mua về cho cả nhà đọc hay sao?
Lúc này, bạn mới tiết lộ cho tiệm biết cuốn sách bạn mua là của ông nội bạn viết năm 1997. Hồi xưa, ông bạn viết rất nhiều sách, nhưng lúc xây nhà thì xui rủi bị người ta trộm mất, thế là tủ sách quý của ông bị thất lạc suốt nhiều năm qua. Có điều mấy cuốn ông viết ngày xưa cũng thuộc dạng đề tài kén người đọc, thành ra ít người đăng tải trên mạng, khiến cho cả gia đình bạn tìm lại từng cuốn sách của ông cũng rất vất vả. Bạn với bố đã lùng sục khắp các tiệm sách cũ ở Hà Nội suốt mấy năm trời mà vẫn chưa tìm được hết những cuốn sách của ông.
Khi mình mở cuốn sách ra để chụp lại cho bạn ấy xem, các bạn có biết điều bất ngờ là gì không?
Bên trong bìa lót có chữ ký của chính ông nội bạn, kèm theo ngày tháng đề từ năm 1997. Một cuốn sách có tuổi đời gần 30 năm. Và trùng hợp thay, nó lại là cuốn sách của chính chủ. Cuốn sách này mình từng mua ở một tiệm sách cũ Hà Nội, nằm trong kho của Tiệm sách Tà Lơn mấy năm qua, mà mình chỉ mới đăng lên website mấy tháng gần đây. Và khi mình thử tìm kiếm tên sách trên mạng, Google chỉ trả về đúng duy nhất 1 kết quả ở trang của mình.
Lúc tìm được cuốn sách của ông, bạn mừng hết biết và xin phép tiệm gửi chút “tấm lòng” của gia đình như một lời tri ân vì tiệm đã giữ cuốn sách bấy lâu nay. Đây quả thực là chuyện “Châu về Hợp Phố” theo đúng nghĩa đen và cũng là một trường hợp đặc biệt thú vị trong chuyện đời bán sách của bổn tiệm. Mình luôn tin giữa sách với người cũng có một dạng nhân duyên. Đôi lúc có những cuốn sách mình nghĩ rất khó bán, kén người đọc, nhưng bằng một cách nào đó luôn có người tìm tới nó, theo một cách hoàn toàn bất ngờ.
Các đầu sách trên Tiệm sách Tà Lơn hầu như đều là sách mình đã đọc qua và chọn lọc rất kỹ về đề tài và nội dung, nên giá mình bán cũng rẻ hơn thị trường rất nhiều, dù cho nhiều cuốn y như mới. Và lâu nay tiệm cũng không quảng bá, thậm chí còn không đăng bài bán sách trên Facebook, mà ai hữu duyên tự khắc sẽ tìm tới. Quý vị nào muốn tìm sách đọc chơi, có thể ghé ủng hộ tiệm tại đây.
Nếu bạn cảm thấy bài viết này hữu ích, bạn có thể ủng hộ tác giả qua chương trình Bạn đồng hành hoặc tại đây.
