Cú đập cánh của một con bướm

Buổi sáng đầu tuần hôm nay, mình nhận được một lời cảm ơn bất ngờ trên kênh YouTube cá nhân, từ một bạn người Nhật đang học tiếng Việt…

Chuyện là cách đây gần nửa năm, một bạn sinh viên năm nhất đang học khoa Tiếng Việt ở một trường đại học tại Nhật Bản có biết đến kênh YouTube của mình qua video bài thơ “Ông đồ” của nhà thơ Vũ Đình Liên. Bạn để lại lời cảm ơn vì “tài liệu học tập” này và chia sẻ rằng vào tháng 10 sắp tới, bạn sẽ tham gia một cuộc thi diễn thuyết tiếng Việt và dự định trình bày phần ngâm thơ bài “Ông đồ”. Trước đó vào tháng 7, trường sẽ tổ chức vòng tuyển chọn và bạn dùng video của mình để luyện tập hằng ngày, hướng tới mục tiêu tham gia cuộc thi ấy.

Lúc đó mình có hỏi thăm thì thật bất ngờ khi biết bạn là người Nhật đang học tiếng Việt, bởi bạn bình luận hoàn toàn bằng tiếng Việt. Thế là mình gửi lời chúc bạn thi tuyển thuận lợi và rồi cũng quên bẵng đi chuyện ấy. Mãi đến sáng hôm nay là đầu tháng 11, mình thấy bạn quay trở lại chia sẻ rằng nhờ nghe video đọc thơ này mỗi ngày mà bạn đã giành được giải nhất trong cuộc thi diễn thuyết, đồng thời một lần nữa gửi lời cảm ơn tới mình. Đọc bình luận của bạn, mình vừa bất ngờ vừa hạnh phúc, vì không ngờ rằng chỉ một video nhỏ mình làm lại có thể tạo tác động lớn như thế đối với bạn.

Đúng vào tháng này năm ngoái, mình có khởi động một dự án gọi là “Lặng nghe tiếng thơ” để làm sống lại những vần thơ dung dị, mộc mạc trong sách giáo khoa Tiếng Việt ngày xưa, từng quen thuộc với thế hệ 8x-9x một thời. Dự án như một cách để mình gom nhặt những thương ca hoài niệm, sống chậm lại và tái kết nối với đứa trẻ bên trong mình, cũng như có một nơi chốn để mọi người có thể tìm nghe những bài thơ hay của một thời quá vãng trong thời buổi sách giáo khoa đổi mới và những bài thơ hiện đại mất dần vẻ đẹp của ngôn từ.

Sau 23 bài thơ được lên sóng, dự án dừng lại và bỏ ngỏ ở đó. Một phần vì mình cũng bận rộn, phần khác vì mình không nhận được bất kỳ phản hồi nào từ phía khán giả. Không một ai để lại một dòng bình luận nào, ngoại trừ bạn sinh viên người Nhật kể trên. Nếu bạn dành thời gian và tâm sức để làm một điều gì đó nhưng nó không đem lại kết quả gì rõ rệt, liệu bạn có còn muốn làm nữa hay không? Bài thơ “Ông đồ” là bài thứ 15 trong số 23 bài thơ ấy, nếu ngay từ vài bài đầu không nhận được phản hồi mà mình đã lựa chọn dừng lại, thì có lẽ bạn sinh viên người Nhật ấy sẽ chẳng bao giờ tìm thấy video này. Và kết quả cuộc thi có thể sẽ khác.

Gần đây, mình có nghe một người em kể lại một đoạn hồi ức thời cấp ba về một người thầy đáng quý. Trong ấn tượng của em, thầy là người vui vẻ hài hước, năng động và nhiệt tình nên học trò nào cũng mến. Em học thêm lớp Lý của thầy gần ba năm, đến học kỳ hai lớp 12 thì em nghỉ. Sau hai buổi không thấy em đến lớp, thầy mới nhờ một bạn chạy đi tìm em và nhắn với em là cứ đến học bình thường, thầy không lấy học phí đâu. Đối với một cô bé học sinh cấp ba ở trường làng, đó là lời tử tế nhất em từng được nghe vào thời điểm ấy. Bởi lẽ thầy phụ trách công tác Đoàn nên biết rõ hoàn cảnh của em là học sinh nghèo vượt khó và sẵn sàng dạy miễn phí để em được ôn thi.

Mặc dù lúc đó em không tiếp tục theo học thầy vì chọn thi khối khác không có môn Lý, nhưng sự tử tế của thầy làm cho em xúc động cho đến tận bây giờ. Kết lại câu chuyện, em xin vũ trụ gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới người thầy năm xưa vì vào lúc em thấy cùng cực nhất, thầy đã chìa một cánh tay ra kéo em lên. Nghe tới đây, mình mới hỏi em một câu: Sao em không tìm Facebook hay Zalo của thầy để gửi lời cảm ơn trực tiếp? Em gửi lời cảm ơn lên vũ trụ thì vũ trụ biết chứ thầy đâu có biết. Đôi khi, chỉ một lời cảm ơn nhỏ của em cũng là động lực rất lớn để thầy tiếp tục theo đuổi công việc họ đang làm, không quên sơ tâm ngày đầu mà vẫn sống tử tế với đời.

Đọc tin nhắn của mình, em im lặng một hồi lâu và sau đó chia sẻ lại em đã khóc một dòng sông vì xúc cảm. Em không hề nghĩ tới chuyện tìm Facebook hay Zalo của thầy để gửi lời cảm ơn trực tiếp, trong khi chuyện đó bây giờ đâu có khó. Với mình, nếu bạn biết ơn và trân trọng hành động tử tế của một ai đó, hãy học cách nói ra và bày tỏ sự biết ơn của mình với họ, chứ đừng giữ riêng trong lòng. Bạn đâu biết được một lời cảm ơn của bạn có ý nghĩa như thế nào đối với họ. Trong đời, có nhiều người thôi làm những việc tử tế chỉ vì họ không được ai ghi nhận và phản hồi tích cực.

Trong tiếng Nhật, từ Kizuna (絆) tượng trưng cho mối kết nối không thể đứt gãy giữa người với người, được tạo nên từ lòng tin, những trải nghiệm chung và các khoảnh khắc góp phần định hình mối quan hệ qua năm tháng. Tựa như những sợi chỉ đan dệt vào nhau, sự cộng hưởng trong mối quan hệ sẽ đem lại sức mạnh mang tính khích lệ, bởi bạn nhận thức được rằng mình luôn có được sự ủng hộ từ người khác chứ không lẻ loi một mình. Triết lý Kizuna khuyến khích bạn hãy chủ động tìm tới người mà bạn cảm thấy gắn bó, gửi cho họ một tin nhắn hỏi thăm, hẹn một buổi cà phê hay đi ăn trò chuyện, hoặc đơn giản là bày tỏ lòng biết ơn vì một việc họ đã làm cho bạn.

Từ khi thời đại mạng xã hội và video ngắn lên ngôi, mình nhận ra rằng mối kết nối giữa người với người ngày càng trở nên lỏng lẻo hơn bao giờ hết. Đa phần mọi người bây giờ chỉ tiếp thu nội dung một cách thụ động chứ không còn chủ động tham gia tương tác tích cực như ngày trước. Đó cũng là lý do vì sao vài năm trước, mình đã không còn viết blog cho số đông mà thu hẹp lại trong một nhóm nhỏ những người bạn thật sự muốn đồng hành cùng mình. Lẽ ra mọi người có thể đọc những gì mình viết miễn phí, nhưng chính sự im lặng không phản hồi đó khiến cho mình cảm thấy công sức của bản thân không còn được trân trọng nhiều như trước.

Bạn sinh viên người Nhật kể trên thực tế có thể im lặng tận hưởng chiến thắng của bản thân chứ không cần phản hồi cho mình biết, nhưng bạn vẫn nhớ tới video của mình và quay lại gửi một lời cảm ơn. Chính hành động trân trọng đó của bạn mới khiến mình nhận ra rằng: Đừng bao giờ ngừng làm những việc tử tế hay theo đuổi những gì bạn muốn làm, dù cho ở hiện tại nó không tạo ra kết quả rõ ràng hay không nhận được phản hồi tích cực. Hãy gieo những hạt giống lành, vì bạn không biết nó sẽ nảy mầm vào lúc nào. Cũng đừng quên hồi đáp những điều tốt đẹp mà người khác đã làm cho bạn, chứ đừng xem đó như chuyện hiển nhiên.

Một bông hoa, không cần phải có người ngắm nhìn thì nó mới nở hay tỏa hương khoe sắc. Một cú đập cánh của con bướm ở Brazil có thể gây ra một cơn lốc xoáy ở Texas. Không ai biết được những việc tử tế mình làm có thể thay đổi người khác và thế giới này như thế nào.

Nếu bạn cảm thấy bài viết này hữu ích, bạn có thể ủng hộ tác giả qua chương trình Bạn đồng hành hoặc tại đây.