Xin chào 1983: Bạn muốn sống một cuộc đời ra sao?

Có bao giờ bạn xem một bộ phim mà thay đổi hoàn toàn ấn tượng về một diễn viên? Vài năm về trước, mình từng xem qua vài bộ của diễn viên Châu Dã đóng chính và không mấy ấn tượng về ngoại hình lẫn diễn xuất của bạn này cho lắm, bởi tiêu chuẩn của mình thường ưu ái dàn diễn viên thực lực hơn là các diễn viên trẻ mới nổi. Nhưng đến bộ phim Xin chào 1983 phát sóng vào giữa tháng 3 năm nay, mình hoàn toàn bị chinh phục bởi diễn xuất của Châu Dã lẫn ngoại hình của bạn, tới mức phải công nhận Châu Dã sinh ra là để đo ni đóng giày cho vai Hạ Hiểu Lan.

Bộ phim Xin chào 1983 được chuyển thể từ tiểu thuyết Trọng sinh 80: Nàng dâu đanh đá của tác giả Bảo Trang Thành, do đạo diễn Chúc Đông Ninh và biên kịch Hầu Dĩnh cầm trịch. Nghe tên bộ truyện gốc thì nhiều người có thể e ngại khi xem phim, ngay cả ekip sản xuất ban đầu cũng có sự dè chừng như vậy, nhưng bộ phim thực tế đã được cải biên nhiều tình tiết cho phù hợp và đem lại một làn gió đầy mới mẻ trong dòng phim xuyên không. Nếu như năm ngoái mình đánh giá cao Bắc thượng mở màn đầu năm, thì năm nay Xin chào 1983 xứng đáng có một vị trí tương đương.

Sống lại một cuộc đời dang dở

Bộ phim kể về Hạ Hiểu Lan, một nhân viên công sở 36 tuổi sống ở năm 2026, trong đêm giao thừa bất ngờ xuyên không về năm 1983 và trở thành cô gái nông thôn Hạ Hiểu Lan 18 tuổi. Ở thời hiện đại, từ nhỏ Hiểu Lan đã mồ côi cha mẹ trong một vụ tai nạn xe nên phải đến sống nhờ nhà người dì. Suốt quãng đời từ lúc thơ ấu đến trung niên, Hiểu Lan luôn sống trong sự nhẫn nhịn. Ở nhà dì thì cô mang tiếng ăn nhờ ở đậu, đến trường học thì bị bạn bè bắt nạt vì là đứa không cha không mẹ, rồi bước chân vào công sở thì bị sếp và đồng nghiệp chèn ép. Đến khi bước lên vị thế quản lý, cô cũng bị sếp hãm hại tới mức bị đuổi việc. Trong lúc chán nản thất vọng, cô uống rượu say khướt, ôm lấy chiếc đồng hồ báo thức vốn là kỷ vật của cha mẹ để lại và tình cờ xuyên không.

Qua một thời không khác, số phận của Hạ Hiểu Lan 18 tuổi cũng bi đát không kém. Phiên bản Hiểu Lan này sinh ra trong một gia đình nông thôn quê mùa, người cha thì nhu nhược không quan tâm tới vợ con, người mẹ thì yếu đuối cam chịu, còn cô bị tin đồn thất thiệt là lang chạ với trai làng tới mức đập đầu vào cây tự vẫn. Ban đầu khi mới xuyên không về quá khứ, Hiểu Lan không thể chấp nhận được thực tại nên tìm đủ mọi cách để quay về thời hiện đại. Nhưng sau nhiều lần thử nghiệm không thành công, cô đành phải chấp nhận thân phận mới và xoay xở cuộc sống với tầm nhìn vượt thời đại của một người đến từ thế kỷ 21.

Khi bị bà nội mắng chửi vì tin đồn, Hiểu Lan tức mình đáp trả và từ mặt luôn nhà nội, cô quyết dẫn mẹ mình rời bỏ căn nhà độc hại đó để tới ở tạm nhà người cậu bên thôn khác. Xin chào 1983 là câu chuyện về hành trình làm lại cuộc đời của Hạ Hiểu Lan từ một thiếu nữ thôn quê cho tới một nữ đại gia bất động sản. Chuyện phim không chỉ xoay quanh hành trình khởi nghiệp độc đáo của Hiểu Lan mà còn bao hàm những mảnh ghép về tình yêu, tình bạn, tình cảm gia đình, tình đồng nghiệp, tình thầy trò và những mối quan hệ xã hội khác trong đời sống của cô. Tình yêu chỉ là một mảnh ghép nhỏ làm nền trong tổng thể, nên khán giả cũng an tâm là phim không tập trung vào tuyến yêu đương nam nữ quá nhiều.

Ở thời hiện đại, Hiểu Lan vốn là chuyên viên xuất nhập khẩu làm việc trong ngành hàng thời trang, nên khi xuyên không cô tận dụng những điểm mạnh sẵn có của mình để từng bước khởi nghiệp đi lên. Từ ý tưởng nhặt trứng vịt trời đem bán trên chợ huyện, Hiểu Lan bắt đầu tích lũy vốn để mua bánh dầu thô từ huyện bán cho bà con dưới quê mua cho lợn ăn. Nhờ số vốn ban đầu này, cô mới bắt xe lửa tới Long Thành nhập quần áo thời thượng về chợ huyện bán – đây cũng là tiền thân cho cửa hàng quần áo Lam Phượng Hoàng sau này. Dẫu biết “phi thương bất phú”, nhưng Hiểu Lan cũng ý thức sâu sắc được rằng trong bối cảnh thời đại mới, học vấn cũng rất quan trọng, thế nên cô quyết định ôn thi đại học để kiếm một tấm bằng chuyên môn.

Nhờ nắm bắt xu thế tương lai, Hiểu Lan chọn học ngành kiến trúc để dấn thân vào thị trường bất động sản với ước mơ thành lập công ty và sở hữu những khu bất động sản của riêng mình. Con đường khởi nghiệp của Hiểu Lan cũng trải qua không ít trầy trật sóng gió, nhưng nhờ sự đồng hành của người mẹ Lưu Phần, bạn trai Châu Thành và những người bạn bè chí cốt mà cô từng bước đạt được thành công mỹ mãn cả trong sự nghiệp lẫn tình yêu.

Bạn muốn sống một cuộc đời ra sao?

Hạ Hiểu Lan của năm 2026 hay Hạ Hiểu Lan của năm 1983 đều là những người sống không hạnh phúc, có hoàn cảnh sống và thân phận hết sức bi đát. Nếu sinh ra đời mà cầm phải một kịch bản như thế, ai cũng ước nguyện mình sẽ có cơ hội một lần được trùng sinh (sống lại) để làm lại cuộc đời mình. Và khi nắm bắt cơ hội trời cho đó, Hạ Hiểu Lan đã chọn cách sống một cuộc đời rất khác. Trước đây, cô toàn nhẫn nhục chịu đựng và nhìn mặt người khác mà sống, còn bây giờ khi bị gia đình bên nội chèn ép, Hiểu Lan dám thẳng thừng đáp trả lại họ. Đó cũng là lần đầu tiên trong đời cô mới biết cảm giác khi không nhẫn nhịn thì sảng khoái đến mức nào.

Trải nghiệm đó cũng là tiền đề để Hạ Hiểu Lan thay đổi tâm thái đón nhận những thử thách của cuộc sống liên tục xảy tới với mình. Cô không còn là người chỉ biết âm thầm chịu đựng, bởi người mẹ Lưu Phần ở năm 1983 là minh chứng điển hình cho một người như vậy, mà dám đứng lên phản kháng và bảo vệ cho quyền lợi của chính mình. Từ việc cắt đứt quan hệ với bên nhà nội, tự rửa oan cho tiếng xấu của mình với thôn dân trong làng cho tới tự lập về tài chính, Hiểu Lan dần dần càng trở nên tự tin và tỏa sáng rực rỡ hơn. Nếu như Hạ Hiểu Lan năm 2026 cái gì cũng không có, thì Hạ Hiểu Lan năm 1983 được ông trời bù đắp cho một người mẹ hết mực thương yêu cô, một gia đình người cậu và người dì hết sức quan tâm cô, và một anh bạn trai Châu Thành xem cô như chân ái.

Đó là chưa kể tới vô số anh em bạn hữu luôn sẵn lòng xông pha giúp đỡ Hạ Hiểu Lan hết mình. Có thể nói, Hạ Hiểu Lan của hiện tại hạnh phúc hơn bao giờ hết khi có rất nhiều người yêu thương mình và cô cũng tạo ra ảnh hưởng tích cực khiến cho đời sống những người xung quanh mình đều trở nên tốt hơn. Có một đoạn trong bài phát biểu của Hiểu Lan sau mười năm cô quay lại trường cũ và chia sẻ với các đàn em khóa dưới rất ấn tượng:

Tôi cũng từng như các bạn, khao khát tìm được bí kíp để thành công từ vài ba câu nói, một cuốn sách hay, hoặc một buổi diễn thuyết. Như thể nắm được bí kíp dẫn tới thành công đó là có thể tìm được con đường tắt dẫn tới thành công. Nhưng xin lỗi các bạn, hôm nay có lẽ tôi sẽ làm cho các bạn thất vọng, bởi tôi vẫn đang đi trên con đường tìm kiếm nó.
Có thể vài bạn nói, tôi đã thành công rồi mà, chẳng lẽ không sẵn lòng chia sẻ cho mọi người sao? Đúng là tôi đã giành được một số thành tích tốt, có được một số thứ mà tôi mong ước có được. Nhưng trong quá trình này, tôi không lấy đó làm mục tiêu. Mục tiêu của tôi là tìm ra một đáp án. Rốt cuộc tôi muốn trở thành một người như thế nào? Muốn sống một cuộc đời ra sao?
[…]
Cho dù là lúc nào, tôi cũng mong các bạn tin rằng: Biển rộng mặc cá tung tăng, trời cao mặc chim bay lượn.

Khi còn ở thôn An Khánh nghèo khó, cô gái nông thôn Hạ Hiểu Lan 18 tuổi ban đầu không có hoài bão gì lớn lao. Mục tiêu của cô lúc đó chỉ đơn giản là làm sao thoát ra được khỏi những ngày tháng khổ sở hiện tại và mong muốn những người thân yêu của mình được sống một cuộc đời tốt hơn. Từng bước Hiểu Lan đi đều đánh đổi bằng mồ hôi nước mắt và nhờ đi đúng đường cũng như được quý nhân phù trợ mà cô mới đến được ngưỡng cửa thành công. Mình rất thích hai câu: “Biển rộng mặc cá tung tăng, trời cao mặc chim bay lượn”. Cho dù xuất thân một người như thế nào, chỉ cần họ có chí hướng đủ lớn thì trời cao biển rộng không đâu là không có chỗ cho họ vẫy vùng.

Một thời đại hoàng kim

Một trong những lý do khiến mình yêu thích Xin chào 1983 là tinh thần hào sảng và không khí thời đại thập niên 1980 mà bộ phim đem lại. Phim có tiết tấu tương đối nhanh, nhiều cú twist thú vị khiến khán giả đi từ bất ngờ này tới bất ngờ khác với màn xử lý tình huống của nữ chính Hạ Hiểu Lan. Một số khán giả có thể cho rằng nhân vật Hiểu Lan được biên kịch ưu ái quá đà, cứ như cô sở hữu “siêu năng lực” gặp chuyện nào khó cũng xoay chuyển tình thế được. Nhưng bất kỳ thiết lập tình huống nào trong phim đều có nút thắt nút mở và có tính thuyết phục cao, khiến người xem hoàn toàn tin tưởng vào câu chuyện của nhân vật y như đang sống trong thời đại đó.

Hành trình trưởng thành của Hiểu Lan kết nối rất nhiều điểm như bối cảnh nông thôn, thị trấn, Long Thành, Thịnh Thành, Hongkong,… trong dòng chảy thời gian kéo dài hơn mười năm. Mình đánh giá tổ sản xuất rất cao ở việc phục dựng lại bối cảnh thời đại rất chân thật, bởi hầu hết các cảnh quay đều quay trong bối cảnh thực tế – từ làng quê, thị trấn cho tới các khu bến cảng, khu công nghiệp với những đại cảnh hoành tráng.

Ngay cả các phân cảnh khởi công xây dựng tòa nhà cũng quay ở công trường thật với cảnh đào móng xây nhà thật chứ không phải dàn dựng. Một số bộ phim xuyên không hay phục cổ lấy bối cảnh thập niên 1980-1990 thường quay trong phim trường được dựng lại với phông xanh nên coi hết sức giả trân.

Tiếp đến phải kể đến tổ tạo hình nhân vật, phục trang và kiểu tóc của nữ chính Hạ Hiểu Lan cũng có sự chuyển biến rất lớn theo từng giai đoạn, từ cô gái nông thôn thắt hai bím tóc, mặc áo sơ mi sọc cũ đầy quê mùa cho tới sự lột xác dần dần ở giai đoạn mới khởi nghiệp, đi học đại học rồi đến lúc sự nghiệp thành công. Bạn nào từng mê xem phim bộ TVB của Hongkong một thời và yêu thích thời trang thì sẽ rất ấn tượng với tạo hình của Hiểu Lan cũng như các nhân vật khác trong phim. Đó là còn chưa nói tới chuyện Hiểu Lan cũng là đồng sáng lập thương hiệu thời trang Luna với chuỗi 50 cửa hàng trên toàn quốc nên phim cũng có kha khá phân cảnh về thời trang.

Thêm vào đó, phim ảnh là nghệ thuật nghe nhìn nên không thể bỏ qua phần âm nhạc đầy hoài niệm của một thời hoàng kim. Xin chào 1983 có lồng ghép một số ca khúc kinh điển như “Tương lai của tôi không phải là giấc mơ”, “Dạo bước đường đời” vào phần nhạc phim để khơi gợi cảm xúc và làm sống lại không khí của thời đại. Theo tiết lộ từ nhà sản xuất, kinh phí tác quyền khi sử dụng những ca khúc này rất lớn, nhưng đây đều là những bài hát họ muốn đưa vào từ giai đoạn kịch bản và đã may mắn thuyết phục được các nhà đầu tư. Các bản OST khác được viết riêng cho phim cũng được sáng tác theo phong cách thập niên 1980 nên cũng hay không kém cạnh.

Ở góc độ một người xem rất nhiều phim, mình hết sức thán phục đạo diễn và biên kịch ở chỗ một số chi tiết được cài cắm tinh tế mà xem tới những tập sau mới vỡ lẽ nguyên do. Chẳng hạn, có một phân đoạn Hiểu Lan đi công trường cùng thầy và hai nhân viên, cô có chia sẻ tin được thầy mình tiến cử tham dự một hội thảo về kiến trúc ở tỉnh khác. Nghe tới đây, tự nhiên mặt cô nhân viên tỏ ra khó chịu khinh khỉnh, trong khi thiết lập nhân vật này trước đó là người rất ngưỡng mộ Hiểu Lan. Lúc đầu, mình không hiểu được vì sao cô nhân viên này lại có thái độ đó, bởi nó là một biểu cảm rất tinh tế mà nếu không để ý kỹ thì sẽ không thấy. Mãi đến khoảng 4-5 tập sau, biểu cảm đó mới được lý giải trong một tình tiết khác. Lúc này khán giả chỉ có vỗ đùi đen đét bởi biên kịch quá tài tình.

Diễn xuất của Châu Dã trong bộ phim khiến cho mình tin cô thật sự sống trong nhân vật, khi mà ranh giới giữa diễn viên và nhân vật hòa làm một. Đó cũng là điều phá vỡ những định kiến trước đây của mình dành cho một diễn viên trẻ mới nổi, và sau bộ phim này mình còn đón chờ những tác phẩm mới của Châu Dã. Riêng về người bạn trai Châu Thành (diễn viên, ca sĩ Trạch Tiêu Văn đóng), ban đầu mình xem đây là lỗ hổng lớn nhất của phim vì tạo hình nhân vật này quá mảnh khảnh, thư sinh, giọng nói thì quá nhẹ nhàng, không phù hợp với hình tượng một chàng trai trải đời sớm. Nhưng khi đi qua gần hết phim, mình mới nhận ra Hạ Hiểu Lan vốn đã quá mạnh mẽ rồi, cô không cần một người bạn trai mạnh mẽ hơn cô làm chỗ dựa. Thực tế, một anh bạn trai tình cảm, ôn nhu dịu dàng, biết lắng nghe và quan tâm Hiểu Lan một cách tinh tế chính là mảnh ghép vừa khít với cô.

Cảm ơn Xin chào 1983 vì đã cho mình được sống trong bầu không khí của thập niên 1980 sống động đến thế, được cười, được khóc, được buồn, được thương, được yêu và được đau cùng những thăng trầm của Hạ Hiểu Lan. Điều tiếc nuối nhất cho bộ phim là quy định khắt khe của Cục Điện ảnh Trung Quốc khi cấm làm phim xuyên không, cho nên cái kết khép lại theo hướng mọi chuyện chỉ là một giấc mơ. Trong thực tế, phim có tới 40 tập và có cái kết viên mãn hơn, nhưng đã bị cắt chỉ còn 36 tập. Dẫu sao, ý niệm đời người như giấc mộng này cũng có nhiều điều đáng suy ngẫm. Bởi Hạ Hiểu Lan khi trở về thực tại sau khi sống lại đời mình cũng đã mạnh mẽ và can trường hơn, dám đối mặt với khó khăn chứ không còn chùn bước như trước nữa.