Năm Tân Sửu sắp qua, năm Nhâm Dần sắp sửa đến, trên thiên giới hai linh vật của năm cũng bắt đầu rục rịch bàn giao công việc mỗi khi tới công chuyện. Nếu như mười con giáp khác bàn giao công chuyện rất vui vẻ thì mỗi lần tới màn bàn giao giữa Trâu với Cọp là năm nào cả hai cũng khẩu chiến ì xèo, mà nguyên nhân của mối thù truyền kiếp này bắt nguồn thuở xa xửa xà xưa.

Thủa ấy Trâu là bạn hiền của người nông dân, suốt ngày cắm mặt trên đồng sâu để cày ruộng, lâu lâu lại bị anh nông dân quất roi một phát vào mông điếng người nếu cứ túc tắc đứng yên gặm cỏ mà không chịu cày tiếp. Cọp từ trong rừng đi ra, chứng kiến cảnh đó mới lấy làm ngạc nhiên lắm, đợi đến trưa Trâu được mở cày mới bèn đi tới hỏi: “Nhìn anh trông to khỏe thế mà sao lại để con người đánh đập khổ sở vậy?”. Trâu mới khẽ trả lời: “Con người tuy nhỏ, nhưng họ có trí khôn anh ạ”. Cọp không hiểu, tò mò hỏi: “Trí khôn là cái gì? Nó như thế nào?”.

Trâu biết trí khôn là gì, nhưng giả ngu đánh lừa Cọp: “Anh muốn biết rõ thì đi tới hỏi người nông dân ấy”. Cọp thong thả bước tới chỗ người nông dân và hỏi: “Trí khôn của anh đâu, cho ta xem một tí được không?”. Anh nông dân suy nghĩ một lát rồi nói: “Trí khôn tôi để ở nhà rồi, để tôi về lấy cho anh xem. Nhưng nếu tôi về nhà lỡ anh ăn mất trâu của tôi thì sao?”. Cọp đang băn khoăn chưa biết trả lời sao thì anh nông dân nhanh nhảu nói tiếp: “Hay anh chịu khó để tôi buộc tạm vào chiếc cày này để tôi an tâm?”.

Ảnh: Unsplash

Cọp ưng thuận, nói rồi anh nông dân buộc Cọp thật chặt vào chiếc cày, rồi dùng roi quất liên hoàn khiến Cọp chạy té khói, nhân tiện cày luôn tám chục mẩu ruộng. Kết quả là trong khi Cọp cày tới bờm đầu mệt phờ râu, thì Trâu nằm nhởn nhơ gặm cỏ trên đồng. Ít ai biết, anh nông dân đó còn có biệt danh là bác Ba Phi, và từ đó chúng ta có thành ngữ “Ngu như bò” chứ không ai nói “Ngu như trâu”, vì bà Trâu bả khôn thiệt, tẩm ngầm tầm ngẩm mà dụ được bà Cọp.

Trong chốn công sở, người nông dân đó không ai khác chính là sếp, Trâu đại diện cho một lớp nhân viên cũ đã nghỉ việc – có khôn mà không có tâm, còn Cọp đại diện cho lớp nhân viên mới vào phải nhận lãnh hậu quả từ Trâu để lại. Cái ngữ hành xử như Trâu vướng vào một lỗi mà mình gọi là lỗi bàn giao.

Ảnh: congan.com.vn

Bắt mạch lỗi bàn giao

Ai trong sự nghiệp đi làm mà không có lúc nghỉ việc vì rất nhiều lý do, nhưng ra đi làm sao mà không tạo ra phiền phức hay khó khăn cho người ở lại tiếp quản công việc của bạn mới là điều đáng quý, mới là đạo đức nghề nghiệp của một người đi làm – cho dù bạn làm bất cứ công việc gì ở bất kỳ lĩnh vực nào.

Hồi mình còn quản lý một team Sales lớn, không ít lần mình chứng kiến những vụ các bạn Sales mới tiếp quản khách hàng rồi sau đó bị khách hàng phàn nàn trực tiếp vì một lỗi của người cũ để lại. Có thể đó là lỗi tính toán sai mức ưu đãi, quên báo thông tin, quên cập nhật chính sách mới, v.v. nhưng khách hàng đâu quan tâm ai là nhân viên mới hay cũ, họ sẽ trút hết mọi cảm xúc lên người đang chăm sóc họ, và nhân viên mới sẽ là người lãnh đủ hết. Những người làm việc cẩu thả và không có tâm thì trong quá trình làm việc họ sẽ đặt ra một cơ số quả bom nổ chậm, mà những người mới vào sẽ không biết quả bom đó sẽ chực nổ khi nào.

Ở bất cứ công ty nào, khi nhân sự cũ nghỉ việc thì cũng đều được bộ phận Hành chính – Nhân sự (HCNS) hướng dẫn thủ tục bàn giao công việc, tuy nhiên không phải công ty nào cũng có một quy trình bàn giao chuyên nghiệp hay kiểm soát được việc nhân sự cũ bàn giao những gì – bởi vì chính nhân viên HCNS đó cũng không phải là người làm công việc chuyên môn của nhân sự sắp nghỉ. Thế là, có vô số lỗ hổng từ lỗi bàn giao xuất hiện.

Ảnh: Unsplash

1. Bàn giao kiểu giấu nghề

Thoạt nhìn, nhân sự kiểu này có vẻ bàn giao rất bài bản chuyên nghiệp, nhưng thực chất họ chỉ bàn giao những quy trình cơ bản trên bề mặt mà ai nấy trong bộ phận đều biết. Cái cốt lõi nhất trong chuyện bàn giao công việc cho nhân sự mới là, khi bạn đã nghỉ và rời khỏi công ty rồi, làm sao để nhân sự mới xử lý được những vấn đề phát sinh giống như bạn?

Nếu làm theo quy trình hay những hướng dẫn cơ bản thì ai cũng làm được, nhưng khi có vấn đề rắc rối nảy sinh thì sao? Cách xử lý những phát sinh kiểu này thuộc về kinh nghiệm làm việc, mà ai tận tâm thì sẽ chỉ bảo trước cho người mới trong từng khâu, từng bước ở mỗi quy trình sẽ có thể phát sinh những gì, và cách xử lý trong những tình huống đó ra sao.

Một số người có tâm lý giấu nghề, xem những kinh nghiệm đó là bí quyết nghề nghiệp riêng tư của mình, là bí mật không thể chia sẻ nên họ sẽ không tiết lộ. Họ cũng chẳng thèm báo trước những ổ gà, ổ trâu mà người mới có thể sẽ gặp phải, dù chúng có thể khiến công ty bị thiệt hại, mà để cho người mới tự vấp ngã và lãnh hội chứ mắc gì phải chỉ. Ở cấp độ này, nếu nhân sự mới liên hệ hỏi chuyện công việc sau khi họ đã nghỉ thì họ vẫn nhiệt tình chỉ, nhưng vờ như không biết một số chuyện hay trả lời qua loa đại khái nếu muốn giấu nghề.

Ảnh: Unsplash

2. Bàn giao kiểu tuyệt tình

Một số người quan niệm nghỉ việc rồi là không còn bất cứ liên hệ liên can gì tới công ty cũ, nên nghỉ là cắt đứt cái rụp tuyệt giao hoàn toàn như cốc chủ Tuyệt Tình Cốc, thậm chí còn dặn dò người mới không được phép liên hệ hỏi họ chuyện công việc dưới bất kỳ hình thức nào.

Như công ty mình có một bạn nhân sự lâu năm làm việc từ lúc công ty mới thành lập tới nay cũng 5 năm, sau đó bạn nghỉ và có một nhân sự mới vào thay thế. Tới lúc có sự cố quan trọng phát sinh, nhưng bạn nhân sự mới không biết cách xử lý ra sao mới đi hỏi mình – trong khi mình là nhân sự thuộc bộ phận khác. Đến khi mình hỏi ngược lại, rằng sao bạn không gọi hỏi bạn X nhân viên cũ, bạn không có số điện thoại hay sao, nếu không có thì mình nhắn số cho – thì mình mới biết được chuyện bạn X đó tuyên bố thẳng thừng với nhân sự mới rằng, sau khi bạn ấy nghỉ rồi thì sẽ không-trả-lời-bất-cứ-câu-hỏi-nào liên quan tới công việc cũ nữa.

Một ca khác còn lạ lùng hơn, một nhân sự “nghỉ việc” trong team mình nhưng thuyên chuyển sang bộ phận khác trong cùng một công ty. Bạn này là nhân sự cốt cán, làm việc lâu năm nên nắm rất nhiều vấn đề, thông tin liên hệ của đối tác cũ từ trước mà những nhân sự mới vào một, hai năm như mình không nắm được. Đến lúc bên trưởng bộ phận khác cần lấy contact của vài đối tác, mà các bạn trong team mình đều không ai có, mình mới nhắn chị trưởng bộ phận đó liên hệ bạn nhân sự cũ để lấy cho nhanh, vì chị ấy đang cần thông tin gấp. Có ai ngờ, sau đó bạn nhân sự cũ mới vào group chat cũ của team nhắn rằng bạn đã nghỉ việc và bàn giao hết công việc rồi, từ nay bất cứ vấn đề nào liên quan tới công việc cũ thì mọi người tự tìm trong số tài liệu bạn bàn giao, đừng việc gì cũng liên hệ hỏi bạn nữa. Một việc nhỏ hết sức đơn giản, giúp đồng nghiệp một chút cũng không mất mát gì nhưng bạn ấy vẫn phải rạch ròi sòng phẳng như thế mới chịu!

Ảnh: Unsplash

3. Không bàn giao

Cấp độ này là cấp độ lầy lội nhất, khi họ nghỉ việc cái rụp và cao chạy xa bay nhanh chóng khỏi công ty càng sớm càng tốt, nên về cơ bản là không bàn giao lại bất cứ thứ gì cả. Một số còn ghê gớm hơn, nếu dính phốt hay ghi thù với công ty, họ có thể sẽ xóa hết dữ liệu công việc họ đang phụ trách hay quản lý – đặc biệt nếu là bộ phận Kế toán thì càng để lại nhiều thiệt hại không kể xiết cho công ty.

Tội nhất là những người ở lại, phải nhận lãnh lấy hậu quả từ một cái nhân họ vốn không gieo, chỉ vì nhân sự cũ thích tạo nghiệp.

Ảnh: Unsplash.com

Nhớ lại lúc mình nghỉ việc khỏi vị trí Sales & Marketing Director, lúc đó mình đang quản lý 2 phòng ban lớn với 6 team nhỏ, nên số đầu việc mình đang đảm trách lên gần tới 50 nhiệm vụ lớn nhỏ khác nhau. Trong thời gian bàn giao công việc trước khi nghỉ chính thức một tháng, mình đã soạn ra tất tần tật những quy trình, quy chuẩn trong công việc theo tiến trình step-by-step như thế nào, cùng các đầu mối liên hệ ở mỗi đầu việc kèm theo contact đối tác liên quan để cho sếp trực tiếp của mình hay nhân sự quản lý tiếp nhận sau mình dễ dàng hình dung nhất có thể. Với một số hệ thống nội bộ chỉ có mỗi mình phụ trách, mình còn screenshot từng bước lại trong quy trình bàn giao.

Trong thời gian đó, sếp cũ của mình cũng cất nhắc một bạn khác trong công ty lên thay thế vị trí của mình, và có đề nghị mình training lại cho bạn. Quá trình training đó kéo dài suốt mấy tuần, mình có chuẩn bị slide PPT bài bản y như những buổi họp hành thuyết trình, thậm chí mình còn đồng ý cho công ty quay lại làm tư liệu để sếp và nhân sự mới có thể xem lại về sau. Có lẽ vì bàn giao quá chi tiết tỉ mỉ như vậy nên sau khi mình nghỉ việc, sếp cũ hay nhân sự mới thay thế cũng rất ít khi liên hệ để hỏi mình các vấn đề liên quan đến công việc cũ.

Cá nhân mình quan niệm rằng kiến thức, kỹ năng trong công việc là thứ mà ai cũng có thể học được, còn kinh nghiệm là cái tích lũy qua thời gian – làm sai, va vấp nhiều thì tích lũy kinh nghiệm càng nhiều. Riêng tố chất là cái không thể sao chép được và mỗi người sẽ có một tố chất cùng vốn liếng sự nghiệp riêng. Lẽ vậy nên khi nghỉ việc, bạn chẳng cần phải giấu nghề hay làm khó làm dễ người mới làm gì, mà những gì bạn có thể chia sẻ trong khả năng để người mới làm tốt công việc của họ thì cứ chia sẻ thật lòng. Đó cũng là cách để bạn đền đáp lại công sức của sếp hay công ty đã đào tạo và tạo môi trường thuận lợi cho bạn làm việc trong thời gian qua. Đây cũng chính là thuốc cho lỗi bàn giao, khi chúng ta lựa chọn ra đi với tâm thế biết ơn và vị tha, thay vì quá chi li tính toán những điều nhỏ nhặt.

Ảnh: xframe

Dĩ nhiên cũng có trường hợp ngoại lệ là sếp hay công ty không ra gì, bóc lột, đối xử với bạn tệ bạc thì bạn có quyền lựa chọn bàn giao công việc ở mức độ nào khi quyết định nghỉ việc. Tuy nhiên, xin cũng nhớ một đạo lý rằng điều gì mình không muốn thì đừng làm với người khác. Sau khi bạn nghỉ việc, đến làm tại một công ty mới, tiếp xúc một môi trường mới, có khi là một lĩnh vực hoàn toàn mới mà bạn chưa có kinh nghiệm, hẳn là bạn không muốn nhân sự sắp nghỉ vị trí đó bàn giao một cách hời hợt qua loa rồi đặt sẵn vô số chiếc bẫy phía trước để trông đợi bạn sập bẫy lọt hố.

Nói cho cùng, muốn làm một nhân viên có tâm thì đến giây phút nghỉ việc cuối cùng xin hãy giữ lại những hình ảnh tốt đẹp nhất cho nhau. Khi bạn nghỉ việc, thứ bạn rời bỏ chỉ là một vị trí, nhưng thứ bạn để lại là tên tuổi, là danh tiếng đối với bộ sậu công ty cũ và cả những người trong cùng lĩnh vực ngành nghề. Trái Đất này rất tròn, không ai biết lúc nào tai tiếng của bạn sẽ lan xa. Đừng quá ích kỷ với nhân viên mới, cũng đừng quá vô ơn với công ty cũ. Những người vừa ích kỷ vừa vô ơn thì kết cục cũng không bao giờ có hậu, vì luật 12 con giáp không chừa một ai.

Nếu bạn thấy nội dung bài viết hữu ích và giá trị, bạn có thể ủng hộ Chơn Linh để tác giả có thêm động lực chia sẻ nhiều hơn:

📖Ủng hộ tác giả

(Subscribe blog để nhận bài mới hằng tuần qua email)
Author

"Hãy trở thành sự thay đổi mà bạn muốn nhìn thấy trên thế giới này." - Gandhi

Chia sẻ cảm nghĩ của bạn

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.